Wystawa prezentowana w zabytkowych wnętrzach Procuratie Vecchie jest oficjalnym wydarzeniem towarzyszącym 61. Międzynarodowej Wystawie Sztuki – Biennale Arte 2026. Nie znajduje się więc w głównych przestrzeniach Biennale w Giardini lub Arsenale, lecz należy do oficjalnego programu wydarzeń rozsianych po całej Wenecji.
Tadeusz Kantor i Maria Jarema – spotkanie dwóch artystycznych osobowości
Wenecka wystawa nie jest klasyczną prezentacją dorobku jednego twórcy. Jej osią pozostaje relacja pomiędzy Kantorem a Jaremą – oparta na fascynacji, współpracy i intelektualnym partnerstwie. Jarema należała do grona osób, których opinię Kantor szczególnie cenił, a ich artystyczny dialog miał duże znaczenie dla powstania i rozwoju teatru Cricot 2.
To zestawienie pozwala inaczej spojrzeć na historię polskiej awangardy. Kantor pozostaje postacią rozpoznawalną na świecie, natomiast Jarema przez lata była znacznie rzadziej obecna w międzynarodowej narracji. W Wenecji jej sztuka nie pełni roli dodatku do twórczości Kantora, lecz staje się samodzielnym i równorzędnym głosem.
Kantor – od informelu do „Umarłej klasy”
Ekspozycja prowadzi przez najważniejsze etapy twórczości Tadeusza Kantora. Można zobaczyć kompozycje informel z przełomu lat 50. i 60., prace związane z koncepcją emballage oraz obrazy z późnych cykli „Dalej już nic” i „Cholernie spadam!”. Prezentowane są także oryginalne rekwizyty i obiekty teatralne.
Jednym z najważniejszych punktów wystawy jest projekcja zapisu „Umarłej klasy” z 1975 roku, zestawiona z charakterystycznymi manekinami uczniów uwięzionych w szkolnych ławkach. Dzięki temu malarstwo, teatr i obiekt łączą się w jeden świat – przepełniony pamięcią, przemijaniem i powracającymi obrazami dzieciństwa. Oficjalna strona Biennale określa „Umarłą klasę” jako jedno z arcydzieł Kantora.
Madame Jarema – artystka, której Kantor ufał
Maria Jarema współtworzyła przedwojenną Grupę Krakowską, teatr Cricot oraz późniejszy Cricot 2. Zajmowała się malarstwem, rzeźbą i scenografią, a jej poszukiwania koncentrowały się na ruchu, rytmie oraz przenikaniu się organicznych form. Na wystawie prezentowane są jej monotypie, a także projekty kostiumów do wczesnych przedstawień Kantora – „Mątwy” z 1956 roku i „Cyrku” z 1957 roku.
Obecność Jaremy w Wenecji ma również znaczenie symboliczne. Artystka uczestniczyła w Biennale w 1958 roku, gdzie otrzymała nagrodę włosko-polskiego Towarzystwa im. Francesca Nullo. Powrót jej prac po kilkudziesięciu latach przypomina o pozycji, jaką zajmowała w powojennej sztuce europejskiej.
Polska sztuka w sercu Wenecji
Wystawa mieści się w Procuratie Vecchie – reprezentacyjnej zabudowie otaczającej plac św. Marka. Tak prestiżowa lokalizacja nadaje prezentacji dodatkowe znaczenie. Polska awangarda zostaje pokazana nie na marginesie miasta, ale w jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych miejsc.
Jest to piąta prezentacja polskiej sztuki przygotowana w Wenecji przez Fundację Rodziny Staraków. Wcześniej fundacja organizowała między innymi wystawy Ryszarda Winiarskiego, Ewy Kuryluk i Andrzeja Wróblewskiego. „Kantor/Jarema” kontynuuje tę działalność, pokazując międzynarodowej publiczności polską sztukę powojenną jako ważną część europejskiego modernizmu i awangardy.
Więcej informacji
Wystawa „Tadeusz Kantor (1915–1990). Emballage, Cricotage and Madame Jarema” trwa od 9 maja do 22 listopada 2026 roku. Można ją znaleźć w Procuratie Vecchie przy Piazza San Marco 139–153/A. Od października do końca ekspozycji jest czynna od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00–18:00. W poniedziałki pozostaje zamknięta, z wyjątkiem 16 listopada.
