Obie ekspozycje opowiadają o odwadze, sile charakteru i wyobrażeniach związanych z japońskimi wojownikami. Pierwsza koncentruje się na uzbrojeniu samurajów oraz symbolice ważki, druga przywraca pamięć o kobietach wyszkolonych w sztukach walki i uczestniczących w wydarzeniach militarnych.
Samurajowie, symbole i zapomniane bohaterki Japonii
Wystawy w Muzeum Manggha pozwalają spojrzeć na japońską kulturę wojowników nie tylko przez pryzmat bitew i militariów. Zbroja staje się tutaj dziełem sztuki, ważka – znakiem determinacji, a drzeworyt – nośnikiem pamięci o historycznych i legendarnych postaciach.
Szczególnie interesujące jest zestawienie tradycyjnej, najczęściej męskiej opowieści o samurajach z herstorią kobiet wojowniczek. Ich siła nie była przedstawiana wyłącznie jako sprawność fizyczna. Równie ważne pozostawały inteligencja, lojalność, umiejętność dowodzenia, opanowanie oraz gotowość do działania w sytuacjach granicznych.
„Akitsushima. Wyspa Ważek” – zbroja jako dzieło sztuki
Tytuł wystawy odwołuje się do jednego z dawnych poetyckich określeń Japonii. W „Kojiki”, czyli „Księdze dawnych wydarzeń”, pojawia się nazwa Akitsushima, tłumaczona jako „Wyspa Ważek”. Według tradycji kształt kraju miał przypominać splecione sylwetki tych owadów.
Ważka zajmowała szczególne miejsce w kulturze samurajów. Nazywano ją kachimushi, czyli „owadem zwycięstwa”, ponieważ wierzono, że porusza się wyłącznie do przodu. Symbolizowała odwagę, wytrwałość i nieustępliwość. Jej wizerunki umieszczano na hełmach, pancerzach, oprawach mieczy, kołczanach, strzemionach oraz uprzężach końskich. Wystawa prezentuje zbroje i militaria z kolekcji Wiktorii i Adama Jurgilewiczów, a także malowidła, drzeworyty i grafiki ukazujące wojowników.
„Wojowniczki. Japońskie herstorie” – kobiety, które walczyły
Druga wystawa została poświęcona kobietom określanym mianem onna bugeisha – wojowniczkom wywodzącym się często z rodów samurajskich lub arystokratycznych i wyszkolonym w posługiwaniu się bronią. W literaturze i sztuce przedstawiano je jako osoby odważne, inteligentne i zdolne do podejmowania decyzji w najtrudniejszych momentach.
Ekspozycja przypomina między innymi Jingū Kōgō, Tomoe Gozen, Hangaku Gozen oraz Nakano Takeko. Ostatnia z nich dowodziła kobiecym oddziałem podczas wojny boshin i bitwy o Aizu. Wystawa została podzielona na trzy części: pierwsza opowiada o matkach, żonach i towarzyszkach wojowników, druga przedstawia najsłynniejsze japońskie wojowniczki, natomiast trzecia skupia się na tragicznej historii Nakano Takeko i dowodzonej przez nią „armii kobiet”.
Drzeworyty jako zapis historii i legendy
Ważną część wystawy „Wojowniczki. Japońskie herstorie” stanowią drzeworyty ukiyo-e. Nie były one jedynie dekoracyjnymi obrazami. Łączyły sztukę z literaturą, teatrem kabuki, powieściami wojennymi i przekazami ustnymi. Widzowie żyjący w okresie Edo potrafili rozpoznawać przedstawione postacie, gesty i atrybuty oraz odczytywać ukryte w nich aluzje.
Z dzisiejszej perspektywy grafiki te są świadectwem sposobu, w jaki budowano pamięć o kobietach wojowniczkach. Ich historie znajdują się na granicy faktów, legendy i popularnej wyobraźni, ale jednocześnie przypominają, że kobiety były uczestniczkami japońskich konfliktów i potrafiły odgrywać w nich istotną rolę. Wystawa zwraca uwagę nie tylko na ich fizyczną siłę, lecz także na samodzielność, zdolności strategiczne i realny wpływ na wydarzenia.
Praktyczne wskazówki
Wystawy „Akitsushima. Wyspa Ważek” i „Wojowniczki. Japońskie herstorie” można oglądać do 11 listopada 2026 roku w Muzeum Manggha przy ul. Marii Konopnickiej 26 w Krakowie. Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00–18:00, a ostatnie wejście jest możliwe pół godziny przed zamknięciem. W poniedziałki placówka pozostaje nieczynna.
Bilet normalny kosztuje 30 zł, ulgowy 20 zł, a rodzinny 50 zł. Jeden bilet umożliwia zobaczenie wszystkich aktualnych wystaw. We wtorki wstęp do muzeum jest bezpłatny. Na spokojne obejrzenie obu ekspozycji warto przeznaczyć około półtorej godziny.
